ايشان و حجتشان را از كار بيندازد و ديگر نتوانند بگويند : « ما معرفتى به اين معنا نداشتيم » و اين ميثاق مأخوذ در سراسر دنيا و مادام كه انسانى به وجود مىآيد ادامه داشته و با جريان او جريان دارد . « 1 » س 682 - نسبت به گفتار منكرين « عالم ذرّ » در ارتباط با آيهء شريفه 172 سورهء اعراف ، چه اشكالى وارد است ؟ ج - كلامى كه در اين گفتار است ، اين است كه سياق آيه مساعد با آن نيست ، براى اينكه خداى تعالى آيهء شريفه را با جملهء « وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ » افتتاح كرده و از ظرف وقوع اين داستان به لفظ « اذ - زمانى كه » تعبير فرموده ، و اين تعبير دلالت دارد بر اينكه اين داستان در زمان‌هاى گذشته و يا در يك ظرف محقق الوقوعى مانند آنها صورت گرفته است ، نظير تعبيرى كه در جملهء « وَ إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ . . . قالَ اللَّهُ هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ ، و چون خدا گفت اى عيسى پسر مريم آيا تو به مردم گفته‌اى غير خدا ، من و مادرم را دو خدا گيريد ؟ . . . خدا گفت : اين روزى است كه راست گفتن راست‌گويان سودشان مىدهد » « 2 » كرده ، و با اينكه داستان در زمان آينده رخ مىدهد به خاطر اينكه رخ دادنش حتمى است از ظرف وقوع آن به لفظ « اذ » تعبير كرده . و با در نظر گرفتن اينكه مورد خطاب در آيه رسول خدا و يا او و غير او است به شهادت اينكه مىفرمايد : « أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ ، تا در قيامت نگوييد » . از آقايان مىپرسيم : با اينكه خطاب متوجه ما شنوندگان و مخاطبين به آيات قرآنى است و خطاب به گفته شما هم خطابى است دنيوى و مربوط به ما اهل

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 414 . ( 2 ) . سورهء مائده ، آيهء 116 و 119 .